Dili (GMT News) — Instituto Nacional Estatística Timor-Leste, I.P. (INETL) publika ona Índise Presu Konsumedór (IPK) Series 3, Edisaun 93, ba fulan-Maio 2026, hatudu katak inflasaun jerál sa'e +0.2% iha nível mensál, hafoin deflesaun -0.8% iha fulan-Abríl. Iha nível anuál, presu sa'e +0.4% kompara ho fulan-Maio tinan-2025.

Saida mak Halo Presu Sa'e iha Fulan-Maiu

Kontribuidór boot liu ba inflasaun mensál mak grupu Transporte, ne'ebé sa'e +1.1%, hafoin husi grupu Uma (+0.4%) no grupu Hahan no Bebidas La'os Alkólika (+0.5%). Iha kontrariu, grupu Ekipamentu no Manutensaun Mobiliáriu Uma Laran tun -0.8% no grupu Alkohol no Tabaku tun -0.5%, ne'ebé sai fatór atu hamenus presaun ba inflasaun jerál.

Iha sub-grupu Hahán, presu sa'e ba: Ikan no Hahan Tasi (+2.0%), Foos (+1.6%), Susubeen-Keiju no Manutolun (+1.5%), Modo Tahan (+0.5%) no Ai-fuan (+0.2%). Maibé presu tun ba: Masin Midar, Marmelada, Banibeen, Xokolate no Hahán Midar (-1.4%), Produtu Ai-han (-0.7%), Kafe-Xa no Kokoa (-0.4%) no Mina no Bokur (-0.3%).

Tendénsia iha Fulan 12 Ikus

Kompara ho fulan-Maiu tinan kotuk, inflasaun anuál atinje +0.4%. Kontribuidór boot liu mak grupu Transporte ho subida dramátiku +6.9%, tuir mai grupu Hahán no Bebidas La'os Alkólika (+0.7%), Uma (+0.4%) no Edukasaun (+0.3%). Iha kontrariu, grupu Alkohol no Tabaku tun -2.7%, hanesan kontribuidór boot liu ba redusaun, hafoin husi Ekipamentu no Manutensaun Mobiliáriu Uma Laran (-1.1%) no Rekreasaun no Kultura (-0.6%).

Tradable ho Non-Tradable

INETL mós kompara mudansa presu entre produtu Tradable (ne'ebé depende ba merkadu internasionál) no Non-Tradable (ne'ebé depende liu ba fator doméstiku). Iha nível mensál, grupu rua hatudu padraun similár, hamutuk sa'e +0.3%. Maibé iha nível anuál, grupu Non-Tradable sa'e makaas liu (+1.0%) kompara ho grupu Tradable (+0.3%), hatudu katak fator doméstiku hanesan kustu produsaun no distribuisaun lokál sai influénsia boot liu iha tinan ida ne'e.

Presu Mina Gazolina

Dadus INETL mós hatudu katak presu mina gazolina iha munisípiu sira hahú variedade entre $1.00 to'o $1.60 durante períodu Janeiru to'o Maiu 2026, ho diferensa entre munisípiu sira hanesan Dili, Baucau, Oe-cusse no Viqueque, ne'ebé importante ba kustu transporte iha rejiaun sira ne'ebé dook husi kapitál.

Fonte: Comunicado de Imprensa, Índise Presu Konsumedór (IPK) Maio 2026, Series 3 Edisaun 93, Instituto Nacional de Estatística de Timor Leste, I.P. (www.inetl-ip.gov.tl)