Lisboa, Portugal, Juñu 2026 (GMT News) – Supremu Tribunál Justisa Portugal reafirma nia prontidaun atu kontinua apoia reforma setor justisa iha Timor-Leste, liu-liu iha área formasaun rekursu umanu, fortalesimentu instituisaun no partilla esperiénsia judisiária, hodi kontribui ba konsolidasaun Estadu Direitu Demokrátiku iha Timor-Leste.

Komprimisu ne’e hato’o diretamente husi Prezidente João Cura Mariano durante enkontru kortezia ho Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão iha Lisboa, hodi diskute fortalesimentu kooperasaun bilateral iha área justisa no dezenvolvimentu rekursu umanu.

Enkontru ne’e hala’o iha atmosfera pozitivu no produtivu, ho parte rua troka hanoin kona-ba futuru sistema justisa Timor-Leste nian no estratéjia atu hasa’e kapasidade instituisaun judisiária sira.

Durante reuniaun ne’e, parte rua fó énfaze ba importánsia investimentu iha formasaun no kapasitasaun profisionál ba juízes, prokuradores, defensores públiku no operadór judisiáriu sira, atu hasa’e kualidade servisu judisiáriu no responde ba dezafiu sira ne’ebé setor justisa Timor-Leste sei enfrenta.

Primeiru-Ministru Xanana Gusmão hateten katak kooperasaun ne’e liga mós ho diskusaun sira ne’ebé realiza ona ho Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai, no Koordenadora Grupu Traballu Reforma Justisa, Lúcia Lobato.

Tuir PM Xanana, objetivu prinsipál mak prepara rekursu umanu forte ba médiu prazu, liu-liu iha tinan lima oin mai, hodi garante disponibilidade juristas no operadór justisa Timoroan sira ne’ebé kualifikadu.

Nia hateten katak Governu Timor-Leste haruka ona estudante Timoroan na’in 50-resin atu estuda Direitu iha universidade sira iha Portugal, hanesan parte husi estratéjia nasional atu hametin sistema justisa no prepara jerasaun foun ba lideransa judisiária iha futuru.

PM Xanana mos subliña katak sistema justisa tenke adapta ba realidade Timor-Leste nian, tanba kada nasaun iha nia kontektu no realidade rasik. Nia refere katak iha kazu balun, juiz sira enfrenta dezafiu relasiona ho língua no interpretasaun konteúdu jurídiku, ne’ebé presiza apoiu tékniku no formasaun kontinua.

“Prezidente Supremu Tribunál Justisa Portugal demonstra kompriensaun kle’an ba situasaun Timor-Leste no promete kontinua apoia reforma setor justisa liu-husi asesoria, formasaun no partilla boas prátikas judisiárias. Justisa mak baze ba paz, progresu no estabilidade nasaun ida nian,” dehan PM Xanana.

Iha parte seluk, Ministru Justisa Sérgio da Costa Hornai destaca katak dezenvolvimentu rekursu umanu kontinua sai prioridade estratéjika Governu nian atu garante sustentabilidade reforma setor justisa.

Nia hateten katak diskusaun sira fó énfaze ba fortalesimentu kooperasaun iha área formasaun majistradu sira, hametin Sentru Formasaun Jurídika no Judisiária Timor-Leste no promove programa interkâmbiu entre instituisaun judisiária sira husi nasaun rua.

“Portugal bele kontinua fó apoiu tékniku no profisionál ba Timor-Leste liu-husi programa formasaun, interkâmbiu no asesoria ba instituisaun judisiária sira,” hateten Ministru Justisa.

Enkontru ne’e mos aborda nesesidade atu prepara jerasaun foun ba kuadru judisiáriu Timor-Leste liu-husi programa bolseiru no formasaun universitária iha área Direitu, atu asegura kualidade, independénsia no sustentabilidade sistema justisa nasional iha futuru.

Partisipa iha enkontru ne’e mak Ministru Justisa Sérgio da Costa Hornai, Embaixadór Timor-Leste ba Portugal, Manuel de Araújo Serrano, Koordenadora Reforma Justisa Lúcia Lobato, Diretór-Jerál Polítika Justisa Nelinho Vital no Ana Mónica Carvalho.

Kooperasaun entre Timor-Leste no Portugal iha área justisa konsidera hanesan pilar importante ida atu fortalese kapasidade instituisaun judisiária sira no garante implementasaun reforma justisa ne’ebé sustentável ba benefísiu povu Timoroan.

GMT News