DÍLI, 22 Junu 2026 (GMT News) – Konsellu Ministrus hala'o sorumutu estraordináriu iha Auditóriu Kay Rala Xanana Gusmão, Ministériu Finansas, Díli, no aprova votu pezar no deside hodi dekreta lutu nasionál ba falesimentu Francisco Guterres "Lú-Olo", eis-Prezidente Repúblika Demokrátika Timor-Leste, Prezidente Frente Revolucionária de Timor-Leste Independente (FRETILIN) no figura ne'ebé iha influénsia boot iha luta ba libertasaun nasionál.

Lutu nasionál sei akontese iha territóriu nasionál tomak durante loron hitu, hahú husi tuku 3 lokraik iha loron 22 fulan-Junu to'o tuku 12 kalan iha loron 28 fulan-Junu. Bandeira nasionál sei hasa'e to'o ai-riin klaran de'it (meia haste) iha edifísiu públiku hotu-hotu, inklui embaixadas, konsuladus no reprezentasaun sira seluk Estadu nian iha rai-li'ur, no mós iha ró sira Estadu nian.

Francisco Guterres "Lú-Olo" lakon ho idade tinan 71, iha Ospitál Prince Court, Kuala Lumpur, Malásia, fatin ne'ebé nia simu hela tratamentu médiku intensivu. Nia moris iha Osú, Munisípiu Vikeke, iha loron 7 fulan-Setembru tinan 1954.

Lú-Olo dedika parte boot husi nia moris ba luta libertasaun nasionál, hili responsabilidade oioin iha rezisténsia durante okupasaun indonézia. Hafoin Konis Santana nia mate iha tinan 1998, nia asume lideransa polítika rezisténsia timorense nian.

Iha tinan 2001, nia eleitu nu'udar Prezidente Asembleia Konstituinte, órgaun ne'ebé responsável ba elaborasaun Konstituisaun Repúblika. Nia hala'o knaar nu'udar Prezidente Parlamentu Nasionál husi tinan 2002 to'o tinan 2007, no eleitu nu'udar Prezidente Repúblika iha tinan 2017, kargu ne'ebé nia kaer to'o tinan 2022.

Francisco Guterres "Lú-Olo" hetan kondekorasaun ho Kolár Orden Timor-Leste iha tinan 2009, Grande Kolár Orden Timor-Leste iha tinan 2022, no mós Grande Kolár Orden Infante D. Henrique, ne'ebé atribui husi Repúblika Portugeza iha tinan hanesan, hodi rekoñese ninia kontribuisaun ba Timor-Leste no ba hametin relasaun entre nasaun rua ne'e.

Liu husi dekretu ida-ne'e, Governu fó omenajen ba membru ida ne'ebé importante iha luta libertasaun nasionál no hato'o sentidu kondolénsia kle'an ba nia espoza, oan sira no membru família sira seluk, ba FRETILIN, no mós ba povu timoroan tomak, hodi rekoñese legadu dedikasaun no servisu ne'ebé Francisco Guterres "Lú-Olo" fó ba konstrusaun Timor-Leste ida ne'ebé livre, demokrátiku no soberanu.